जलजलामा शरद्‌का रङ: पहेँला र राता पात हेर्ने उत्तम समय यही हो

कात्तिकमा जलजला किन जाने?

मनसुनअघिदेखि शरद्‌सम्म हरियो रहने जलजलाको लेक कात्तिकको यो बेला पूरै रूप फेर्छ। रूखका पात पहेँलो, सुन्तला र गाढा रातो भएका छन्, गोरेटोमा झरेका पातको गलैँचा बिछ्याइएको छ, अनि माथि निलो आकाशमुनि हिमाल टल्किरहेका छन्।

पर्वत जिल्लाको जलजला करिब २,९०० मिटर उचाइमा रहेको लेक हो। यो जलजला गाउँपालिका र मोदी गाउँपालिकाको सिमाना हो, त्यसैले यहाँ उभिँदा एकै पटक दुई गाउँपालिकाका डाँडाकाँडा नियाल्न सकिन्छ। जलजलाबाटै अन्नपूर्ण दक्षिण र वराह शिखर स्पष्ट देखिन्छन्।

तर यो समयमा जलजलाको मुख्य आकर्षण हिमालभन्दा पनि लेकका रूखहरू हुन्। वर्षमा एक पटक, थोरै दिनका लागि मात्र देखिने यो रङ हेर्न अहिले नै जानुपर्छ।

लेकको रङमहोत्सवपहेँला र राता पातले ढाकिएको जलजला

जलजला पुग्ने बाटोमा उकालो चढ्दै जाँदा जङ्गलको रङ बिस्तारै फेरिँदै जान्छ। तल हरियो देखिने वन माथि पुगेपछि पहेँलो हुन थाल्छ, अनि लेकमा पुगेपछि रूखैपिच्छे फरक रङ देखिन्छ। कुनै रूख पूरै सुनौलो पहेँलो छ, कुनै सुन्तला र कुनैका पात रगतजस्तै गाढा राता। एउटै हाँगामा पनि हरियो, पहेँलो र रातो पात सँगै देखिन्छन्।

बिहानको पहिलो घाम लेकमा पर्दा पहेँला पात सुनजस्तै चम्किन्छन्। दिउँसो निलो आकाशको पृष्ठभूमिमा राता पात झन् गाढा देखिन्छन्। साँझपख घाम ढल्किँदै गर्दा पूरै डाँडो सुन्तला र रातो प्रकाशमा नुहाउँछ। हावाको हल्का झोक्कामा पात झर्दा जङ्गलमा रङको वर्षा भएजस्तो लाग्छ।

पातको रङ किन फेरिन्छ?

वर्षायाम सकिएर दिन छोटिँदै र रात चिसिँदै जाँदा रूखले पातमा हरियो रङ दिने तत्त्व (क्लोरोफिल) बनाउन छाड्छ। हरियो रङ हराउँदै जाँदा पातभित्र लुकेर बसेका पहेँला र सुन्तला रङ देखा पर्छन्। कतिपय बोटका पातमा चिसो र घामका कारण नयाँ रातो रङ बन्छ। उच्च लेकमा चिसो चाँडै बढ्ने भएकाले जलजलामा यो परिवर्तन बेँसीभन्दा पहिले र छिटो हुन्छ।

यो रङ धेरै दिन टिक्दैन। धेरैमा १०–१२ दिनपछि पात झरिसक्छन्, अनि हाँगाहरू नाङ्गा हुन्छन्।

त्यसैले जलजलाको शरद् रङ हेर्न समयको ठूलो महत्त्व छ। अलि ढिलो गर्नुभयो भने हिमाल त देखिन्छ, तर पहेँला र राता पातको यो दृश्य अर्को वर्षसम्म कुर्नुपर्छ।

समय र मौसमयस पटक कहिले जाने?

यो वर्ष जलजलामा रङ अहिले नै चरम अवस्थामा पुगेको छ। यो हप्ता र आगामी करिब १० दिन, अर्थात् नोभेम्बर ५ आसपाससम्म, पहेँला र राता पात हेर्ने उत्तम समय हो। तर यही अवधिभित्र पनि बीचका केही दिन मौसम त्यति राम्रो नरहने देखिन्छ, त्यसैले यात्रा योजना यसरी बनाउनुहोस्:

सुझाव: हिँड्नुअघि एक पटक मौसमको ताजा पूर्वानुमान अवश्य हेर्नुहोस्। लेकमा मौसम छिटो फेरिन्छ, र बिहान आकाश सफा भए पनि दिउँसो बादल लाग्न सक्छ। हिमाल र रङ दुवै राम्ररी हेर्न बिहानको समय सबैभन्दा भरपर्दो हुन्छ।

दृश्यावलोकनजलजला, हम्पाल र माटे लेक भ्युपोइन्ट

जलजलामै बसेर पनि अन्नपूर्ण दक्षिण र वराह शिखरको दृश्य हेर्न सकिन्छ। तर थोरै माथि उक्लिनुभयो भने रङिएको लेक र हिमाल अझ फराकिलो रूपमा देखिन्छन्। जलजलाबाट दुईतर्फ दुई भ्युपोइन्ट छन्:

हम्पाल भ्युपोइन्ट

जलजलाबाट हम्पालतर्फ करिब २० मिनेट उकालो चढेपछि ३,०५० मिटरको भ्युपोइन्ट आउँछ। छोटो र सजिलो हिँडाइ भएकाले साँझ घाम अस्ताउने बेला वा बिहान सबेरै जान उपयुक्त छ। यहाँबाट तलको रङिएको जङ्गल र जलजलाको लेक एकै नजरमा देखिन्छ।

माटे लेक भ्युपोइन्ट

अलि बढी हिँड्ने जाँगर छ भने मोदी गाउँपालिकातर्फको माटे लेक भ्युपोइन्टसम्म जानुहोस्। करिब एक घण्टाको उकालोपछि लगभग ३,२०० मिटरमा पुगिन्छ। यस क्षेत्रकै अग्लो ठाउँमध्येको यो भ्युपोइन्टबाट हिमशृङ्खला र वरपरका डाँडाहरू अझ खुला देखिन्छन्। सूर्योदय हेर्ने हो भने टर्च बोकेर अँध्यारैमा हिँड्नुपर्छ।

आस्था र किंवदन्तीदेवी पार्वतीको तपोभूमि

जलजला प्राकृतिक सौन्दर्यका लागि मात्र होइन, धार्मिक आस्थाका लागि पनि महत्त्वपूर्ण छ। स्थानीय विश्वासअनुसार यही लेकमा देवी पार्वतीले तपस्या गर्नुभएको थियो। शान्त, चिसो र एकान्त यो डाँडोमा पुग्दा किन यहाँ तपस्याको कथा जोडिएको होला भन्ने सहजै अनुभूति हुन्छ।

त्यसैले जलजला पुग्दा यहाँको पवित्रतालाई सम्मान गर्नुहोस्। फोहोर नफाल्नुहोस्, ठूलो स्वरमा हल्ला नगर्नुहोस् र स्थानीयको आस्थाप्रति आदर देखाउनुहोस्।

बाटोजलजला कसरी पुग्ने?

जलजला पुग्न दुई मुख्य पैदल मार्ग छन्। दुवै बाटोमा उकालो चढ्दै जाँदा जङ्गलका रङ बिस्तारै गाढा हुँदै गएको देख्न सकिन्छ।

• छोटो बाटोलेस्पार → जलजलामगर बस्तीको सुन्दर गाउँ लेस्पारबाट करिब साढे दुई घण्टा पैदल हिँडेर जलजला पुगिन्छ। समय कम भएकाहरूका लागि यो सबैभन्दा उपयुक्त बाटो हो।
• लामो बाटोबनाउ → जलजलाबनाउबाट जलजला पुग्न करिब पाँच घण्टा हिँड्नुपर्छ। लामो भए पनि जङ्गल र गाउँ हुँदै जाने यो बाटो हिँड्न रुचाउनेहरूका लागि राम्रो छ।
• अझ अगाडिजलजला → कोखे डाँडासमय छ भने जलजलाबाट करिब तीन घण्टा थप हिँडेर कोखे डाँडा पुग्न सकिन्छ। जलजलाको रङ र कोखे डाँडाको दृश्य एउटै यात्रामा समेट्न हाम्रो Kokhe Danda Trek हेर्नुहोस्।

छोटो यात्राको नमुना योजना

पहिलो दिन बिहान लेस्पारबाट हिँडेर दिउँसोसम्म जलजला पुग्नुहोस्। साँझ हम्पाल भ्युपोइन्टबाट घाम अस्ताएको हेर्नुहोस्। भोलिपल्ट सबेरै माटे लेक भ्युपोइन्ट उक्लेर सूर्योदय र बिहानको घाममा चम्किएका पात हेर्नुहोस्, अनि नास्ता गरेर लेस्पार फर्किनुहोस्। यसरी एक रात बसेर पनि जलजलाको रङ र हिमाल दुवै राम्ररी हेर्न सकिन्छ।

बास र तयारीकहाँ बस्ने र के बोक्ने?

जलजलामा लेस्पारकै स्थानीय टीका पुनले सञ्चालन गरेको साधारण सुविधासहितको होटल छ। यहाँ बास र खानाको व्यवस्था हुन्छ। सुविधा सामान्य भए पनि लेकको बीचमा न्यानो खाना र बस्ने ठाउँ पाउनु नै ठूलो कुरा हो। रङ हेर्न आउनेको भीड बढ्ने यो समयमा सकेसम्म पहिले नै खबर गरेर जानु राम्रो हुन्छ।

के-के बोक्ने?

• न्यानो ज्याकेट, टोपी र पन्जा। २,९०० मिटरमा कात्तिकको रात र बिहान निकै चिसो हुन्छ।
• सूर्योदय हेर्न माटे लेक जाने भए टर्च (हेडल्याम्प)।
• हिँड्न सजिलो जुत्ता। झरेका पातमुनि गोरेटो चिप्लो हुन सक्छ।
• पानीको बोतल, केही खाजा र आवश्यक औषधि।
• नगद। लेकमा अनलाइन भुक्तानी वा नेटवर्क भरपर्दो नहुन सक्छ।
• फोहोर फर्काएर ल्याउने झोला। देवी पार्वतीको तपोभूमि र यो सुन्दर लेक सफा राख्नु हामी सबैको दायित्व हो।

बारम्बार सोधिने प्रश्न